?

Log in

No account? Create an account

February 2016

S M T W T F S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
2829     

Tags

Powered by LiveJournal.com

January 28th, 2016

Новые имена на арене славы и почета

"Человек Года-2015" готовится объявить имена победителей
В минувшем 2015 году произошло множество знаменательных для республики событий. Наш народ планомерно движется вверх по лестнице национального развития: появляются новые проекты, шире диапазон охваченных ингушскими специалистами сфер жизни, и, как следствие, у подрастающей молодежи появляются примеры для подражания.
[Spoiler (click to open)]
Свою роль в этом сыграл и запуск социально-культурного проекта "Человек года". Главная цель данной инициативы – привлечение внимания общественности к выдающимся представителям нашей республики, в частности, к их деятельности за минувший год. О ходе и реализации премии нам рассказала руководитель проекта Зухра Албакова. По ее словам, инициатором проведения в республике данного мероприятия была основатель и преподаватель АНО медиа-школы "GRIFFEL" Зара Мальсагова. В свою очередь Зара переняла идею у коллег из республики Дагестан, которые охотно поделились богатым опытом работы с аналогичной премией у себя на родине.
Проект полон интересных целей, в числе которых открытие новых имен общественной жизни республики путем анализа и мониторинга общественного мнения в отношении личностей и событий, находящихся в центре внимания в течение текущего года; привлечение внимания к фигурам, оказывающим значительное влияние на развитие своих профессиональных сфер, в том числе – открытие новых имен в общественной жизни, политике, культуре; содействие дальнейшей активизации деятельности лауреатов премии и развитию их личного и общественного успеха, поощрение самых достойных представителей общества, чей вклад в развитие организации или отрасли, города или республики заслуживают высочайшего признания со стороны профессионального сообщества и широкой общественности.
Всего определено восемнадцать различных номинаций, из которых лишь одна носит название, идентичное самому проекту – "Человек года". Она, можно предположить, и рассматривается как наиболее престижная. Кроме нее в проекте номинации «Муниципальный руководитель года», "Предприниматель года", "Спортсмен года", "IT-специалист года", "Журналист года", "Руководитель art-проекта года", "Блогер года", Молодежный лидер года", "Открытие года", "Музыкальный исполнитель года", "Руководитель медиа-проекта года", "Руководитель интернет-проекта года", "Руководитель проекта года", "Общественный деятель года", "Фотограф года", "Студент года" и даже «Филантроп года».
Список номинантов национальной премии «Человек года – 2015» был сформирован членами оргкомитета премии по итогам предварительного общественного анкетирования, проходившего с 15 по 31 декабря 2015 года. Критериями отбора служили заслуги и достижения кандидатов в профессиональной сфере. В ходе опроса, организационная группа проекта принимала и обрабатывала предложения и рекомендации как от экспертов, так и от представителей широкой общественности. В окончательный список попали кандидаты, на имя которых поступило наибольшее число заявок, после того как их достижения подтверждались специалистами смежных профессий.
Следующим шагом было получение согласия номинантов на участие в проекте. В случае положительного ответа, участник должен был предоставить оргкомитету свою биографию и приложенную к ней фотографию. Таким образом, общее количество номинантов составило девяносто человек. В их числе такие видные деятели, как Кодзоев Исса Аюпович – ингушский писатель, поэт, драматург, педагог, политический и общественный деятель, Гатагажева Заира Ахмедовна – дизайнер женской одежды, художник-модельер, основательница бренда «ZAIRA GATAGAZHEVA», Тумгоев Алихан Магомедович – глава администрации г.Назрани, Харсиев Алихан Анатольевич – вице-президент Федерации спортивной борьбы России, Цуров Магомет Русланович – автор проекта INGARTSTUDIO и многие другие.
Далее 7 января было запущено и проходило на официальном сайте премии голосование. Каждый желающий мог оставить свой голос за полюбившегося номинанта, авторизовавшись посредством популярных социальных сетей: ВКонтакте, Facebook, Twitter. Завершен этот этап был 21 января, после чего наступило время выявления имен трех конкурсантов, набравших максимальное число голосов. Их кандидатуры будут рассматриваться экспертным советом, в состав которого войдут специалисты в области социальной политики, предпринимательства, науки, культуры, спорта, благотворительности и других значимых направлений. В настоящее время, в целях избежания какого-либо давления со стороны номинантов и других заинтересованных лиц, имена экспертов не разглашаются. После голосования экспертов будут определены победители во всех восемнадцати номинациях.
Наконец, завершающим этапом премии станет торжественная церемония награждения лауреатов, которая пройдет во Дворце культуры города Назрани 6 февраля 2016 года. Заветными статуэтками и дипломами будут награждены достойнейшие представители республики, ведущие каждодневную работу по развитию на своем поприще.
Руководитель проекта Зухра Албакова, рассказывая о проекте, отметила, что население республики проявило небывалую активность в голосовании. Это говорит о том, что мы не равнодушны к героям своего времени, объективны в оценке значимости их деятельности и, главное, благодарны им за все их усилия.
Премия "Человек года – 2015" по замыслу организаторов должна будет проходить ежегодно и, возможно, перейдет в разряд национальных традиций.
Необходимо отметить, что это первый подобный проект, учрежденный в республике в таком масштабе, так как выбор победителей в номинациях будет определен всенародным голосованием. Помимо названных, проект выполняет множество других социально-значимых задач – это поддержка социально-ориентированных проектов, имеющих важное значение для развития региона; содействие формированию положительного имиджа, отличной репутации и конкурентных преимуществ представителей Ингушетии, а также повышение инвестиционной привлекательности и имиджа республики.
Ася Гетагазова

ГАЬГЕНАЬКЪАН УГАЗА ТЕРСМЕЙЛ-ХЬАЖА

Iилма лахалахь, гаьнарча
Китай-мехка вахе а (Элчан (с.а.с) хьадис)
[Spoiler (click to open)]
Вай замалахь ворхIлагIча бIаьшара Iарбий ахгIайре тIа сийдола Макка яхача шахьаре эггара цIенагIдола Даьла дин Ислам дессад Мухьаммад Пайхамарага (с.а.с). Дала Жабраил-малейкага вохIи Iо а кхухьийташ, халкъанга дин кхайкаде волавеннав Мухьаммад (с.а.с). Хьалха цунца има дилларех ба: Абубакр, Iаьла, Iусман, Хьамзат, Iумар.
Цу сахьте чIоагIа йоккха паччахьалкхе-халифат хиннай има дилла нах бахача моттигах. Элча волча замалахь а, тIехьагIа цун асхьабаш халифаш болча хана а шоай халифата доазол арахьа Ислам доаржадеш къахьийгад цар. ВурийттлагIча, барайттлагIча бIаьшарашкахь вай мехка а кхаьчаб има дуллийташ боагIараш. Цу хана цхьаццаболча ГIалгIай къаман наха а бусалба дин хьаийцад. ЛаьрххIа вай мехка има дулла болх ткъестлагIча бIаьшара юххье дIаболабаьб. Бусалба хинначул тIехьагIа баша а башаш леладаьд гIалгIаша Ислам.
Боккъала чехка дин Iомаде болабеннаб гIалгIай. Цхьаболчарех доазол арахьа Эстмале, БагIдаде, Каире ухаш, наьхасанна кIоарга Iилма Iомадаь, боккхий Iаламнах хиннаб. Царех ва Сурхо тIарча Гаьгенаькъан Угаза воI Терсмейл-Хьажа.
Терсмейла да Угаз чIоагIа къахьегаш, хьаьнала вахаш, Далеи Пайхамареи яхар деш саг хиннав. Цхьаннахьа нах гулбеннача нийсвенна хиннав Угаз, шийца Терсмейл а волаш. Цигача Сурхо тIара БатIал-Хьажа а хиннав. Юхе хьатIавена кIаьнк хьаьста а хьаьста, БатIал-Хьажас аьннад Угазага: «бусалба дешар дешийталахь укхунга, воккха Iаламсаг хургва укхох». ВорхI-бархI шу даьлча Угаза деша хоаваьв ший кIаьнк Терсмейл. Итт шу далале да кхелха, наьнаца висав Терсмейл. Да кхелхачул тIехьагIа цIагIа эшараш дукха хиларах, нанна новкъостал деш, диккача хана юкъагIдисад цун дешар. ЧIоагIа дагадоаллаш хиннад нанна кIаьнка юкъагIдусаш латта Iилма. Цигга нанас аьннад кIаьнкага:
– Вай цIагIа кхы дукха хIама а дац, эшачунга со хьожаргъя, мукъача хана Iа а тарлу новкъостал дергда, фуннагIа даь а, дешар кхы дIахо юкъагIдита йиш яц.
Цу шера бераш деша чудолхача хана деша юхаваха, дIахо дикка шерашка дийша, вай мехка дола Iилма Iомадаьд Терсмейла. Цу хана доазол арахьа юкъ-юкъе деша ухийташ хиннаб вай мехкара нах. Иштта болхача нахаца юрто, мехко хержа, къаьстта БатIал-Хьажас викалваь, доазол арахьа деша вахав Терсмейл.
Боккхийча наха дийцачох, Терсмейла доазол арахьа дийшад цхьайтта шера. Из цIава кийчвелча, цигарча паччахьа аьннад: «ЦIа а цаводаш, хьай тар мел лу, укхазарча тха наха хьехадалар Iа». Терсмейл раьза а хинна, БагIдаде сецав.
МутаIалимашта хьеха а хьехаш, дIахо ший Iилма лакхдеш деша а дешаш, Терсмейл волаш ши шу даьлча, нанас каьхат яьздаьд воIага: «Къа а яннай со, дика мага а магац, тахан-кхоана йий а хац, хьо бIаргаго ловра сона, цIавоагIавалар хьо», – аьнна. Из каьхат а ийца, паччахьа тIавахав Терсмейл. ДIаийца каьхат дийша ше ваьлча, нанас яхар ца дича варгвац цхьаккха дезалхо, аьнна, цIавайтав паччахьа Терсмейл-Хьажа.
ХIанз Сурхо тIа юкъе дагIа рузбан маьждиг, из цIавенача хана хьалдаь йистедоалаш латташ хиннад. Терсмейл цIавена дукха ха ялале, мимаргара дIа мел ийккха болх баь баьннаб маьждига, хийцца Рузба а жамаIат а де йиш йолаш. Цигга хаттар эттад Сурхо тIарча наха юкъе, кердача маьждига чу имам мала оттавергва, аьнна. ТIаккха хьаькъал долча наха аьннад, гаьна а ца хилча, БатIал-Хьажийга хатта вай хьала а даха, тIаккха БатIал-Хьажа волча бахаб нах. Салам, хаттар чакхдаьлча, акхар хIама дIаалалехьа Хьажас аьннад:
– Хьаллаца кулгаш, дуIа дергда вай!
ДуIа йисте даьлча аьлар йоах БатIал-Хьажас:
– Кердача маьждига чу Терсмейл-Хьажа воашта имам вехаш дуIа дар вай даьр, Дала дуIан жоп а делар вайна. – ДIахо Хьажас аьннад: – ХIанз хьаде шоай къамаьл.
– Тха кхы хIама дац, оаха денача хаттара жоп делар Iа даьча дуIанца, – аьнна, баха хьайзаб нах.
ТIаккха БатIал-Хьажас аьннад:
– Маьждиг далара хьамара шу кийчдаьд укхаза, цкъа сагIах кхета, даха кхувргда шун.
Нах, раьза а хинна, сайцаб. Цигга устагIан корта, накха, думий болаш дика хьалхара шу а оттадаь, шоллагIча шуна улха модз, кIай маькх, чай, сом оттабаь гIулакх даьд хьаьшашта. СагIа – баркал аьнна, нах баха гIайттаб. Маьждига хоза ловца а баьккха, из деш къахьийгача наха баркал а аьнна, накъабаьха чубахийтаб БатIал-Хьажас хьаьший.
ПIаьраска ди хьа а кхаьча нах рузбане баха, ламаза ха хьахилча, берригача наха лайна Терсмейл–Хьажас азан даьд, хутIбат а цо дийшад. ТIаккха БатIал-Хьажас шийга, ламаза хьалха отта, аьлча, Терсмейл-Хьажас отта тигадац, тахан хьо воацачо дергдац укх маьждиге хьалха ламаз, тIехьагIа цаI дергда вай, аьнна.
Цу хана маьждига коа, тахан хьужаре яггIача, дахчах яь хьужаре хиннай. Цу чу, бийсаш а йоахаш, дешаш хиннаб Сурхо тIара а кхыча юрташкара а мутаIалимаш. Цу мутаIалимашта кIоаргагIдола Iилма хьийхад Терсмейл-Хьажас дукхача хана. Царех ба: Муцолганаькъан Ахлой Iусман, Шахьбота Заяуддин, Овшанаькъан Бийсолта, Iисий Мухтар, Сулейма Солсбик, Исмейланаькъан Висангире Хьасан, иштта кхы дукхаш а.
ХIета денз халача–воча а кхы мел йолча дукхагIча хана Сурхо тIа имам хиннав Терсмейл ше кхалхалца йолча хана. Юкъ-юкъе Россе шахьарашка, доазол арахьа, Iилма кердадаккха водаш хиннав из. Иштта Туркий мехка ваха шин шера цо Iомадаьд ХIайатил-Iилм (астраноми). Цу белхах чIоагIа кхеташ хиннав из. Цу Iилманца ховш хиннад бутт хьа маца хул, дIа маца бов, марха маца лаца деза, маца дехка – даста деза. Ламаза ханаш а цунца белгалъеш хиннай.
Терсмейл-Хьажа дуненахь кIаьда-хоза къамаьл долаш, елаенна юхь йолаш саг хиннав. Маьждига чу, арахьа – миччахьа вале а, чIоагIа хоза, наьха ладувгIа дог доагIаргдолаш дика хьехам беш хиннаб цо. Терсмейл-Хьажас оалаш хиннад: «Дала, Пайхамара, Устаза, тIерча паччахьа яхар деш хила деза вай дилла а, тIаккха харцахьа гIоргдац, гIалат а даргдац вайгара». Маслахьата лелаш, мутаIалимашта тIех дола Iилма Iомадеш, наха хьехам беш, Далла гIулакх чIоагIа деш хиннав из.
Ши саг йоалаяь хиннав Терсмейла-Хьажа. Хьалхара сесаг Меданаькъан Арсмака Рахьмат хиннай. Дика тар а луш, шоайла баша а башаш, тоъал цхьан баьхаб уж. Цу юкъа дезалхо хиннавац цар. Иштта бахаш Терсмейл-Хьажас аьннад Рахьматага: «Со дезалхо хургволаш вац, иштта лайнад Далла, аз мукъайоалийт хьо; цIа а гIой, кхычахьа маьре гIо, Дала дезал лу хьона». Боккхийча наха оалар, Терсмейл-Хьажас оалаш хиннад, аьле: «Ваха-м са ма хилавалар дезалхо, яла цхьа йиIиг хинна».
Рахьмат Терсмейл-Хьажийцара къаста раьза хиннаяц, хIаьта а цо мукъа а ялийта, цIа а яха, маьре яхай из Бедери сейта Хьусенага (Iарбе). Цига Рахьмата кхо дезалхо хиннав ши йиIагеи цхьа кIанкеи.
КIаьнк шу доаллаше кхелхав, хIаьта йиIигаш йоккхий а хинна маьре яхай.
Цхьаннахьа маьре а хинна, дезал ца хиларах цигара цIа а ена, цIагIа ягIаш цхьа йоаккхо саг хиннай Экажакъонгий-юрта, БIатIал-Хьажий мурдех а йолаш, Овшанаькъан Боркъий Эйси яхаш. ШоллагIа из йолаяьй Терсмейл-Хьажас. Даьла кхеле дIаберзалца цхьана а баьхаб.
Дукха ха ялалехьа Россера нах хьайнаб, революци яьннай, керда Iаьдал чIоагIденнад. Цу Iаьдало дина паргIато лург догдоахаш хиннаб бусалба нах, бакъда коммунисташ, хьалха хиннар вIалла хIама а доацаш, дина духьала баьннаб. Юххера дин ца даржийта лаьрхьа тIехьабаьннаб коммунисташ, лувцаш чубехкаш, хиннаб дийша Iаламнах а кхы моллагIа белгала баьннараш а. Буро тIа хьал а кхувлаш, дукха боабеш хиннаб нах. Иштта бигача нахаца Буро тIа набахта ваьллав Терсмейл-Хьажа.
Ше цу чу воаллаш, ха ма хилланге, тIера Iояьккхе аба кIала а тессе, ламаз деш хиннад Терсмейл-Хьажас. Иштта из ламаз деш воаллаш, камера чу хьежача надзиратела вайнав из. Ваха цо дIададийцад турмерча хьакимага. ТIаккха хьакимо тIа а вийха аьннад:
– Хьайна хургдар хой хьона Iа ер болх лелабеш хилча? Топаш а теха, лоамах дIа-м даьра волларгва хьо.
– Iа ду къамаьлеи оаш бехк боацаш боабеш лоамех дIабехка нахеи дац кхоана Къематдийнахь сога Дала хоаттаргдар; сога Дала хоаттаргда: ха хьахилча ламаз дири Iа, – жоп деннад Терсмейл-Хьажас.
Лоткъам ийца баьлча, ше ваьллача камере юха чувигав Терсмейл-Хьажа. ДIахо а ший ханнахьа ламаз деш хиннад цо. ХьалхагIа мо хо а венна, юха а тIавигав Терсмейл-Хьажа турмерча хьакима. Шийга, фуд Iа леладер, хьайга яхар хIана диц Iа, аьлча, Терсмейл-Хьажас аьннад:
– Дала сага тIадиллача пхе паразах цаI да ламаз, дина бIоагIа а ба; оаш фуннагIа дувцарах, дирах, со ханнахьа ламаз ца дича Iергвац.
ШоллагIча дийнахьа камере чукхайкав йоах надзирател:
– Гагиев, … – цо оаллашехь, цу чу боахкача наха массанена цхьатарра хийттад Терсмейл-Хьажа топаш тоха вуг, аьнна, чIоагIа цатоам а хиннаб, – … с вешами, – надзиратела аьлча, гIадбахар йоах камер чу боахкараш.
Иштта вигар дIахецаш, я кхычахьа этапаца дIавохийташ хиннав. ДIаарваьлча, бокъо а енна, Сурхо тIа цIавайтав Терсмейл-Хьажа. Кхы а дуккхаза тIехьалийннад цунна Iаьдал.
Цхьан дийнахьа Iаьдала юкъера воккха хьаким хиннав Сурхо тIа вена «Пуроле» (администраци) коа а наIар тIа а нах гулбаь, бирса къамаьл деш латташ. Делкъа ламаза воагIа Терсмейл-Хьажа тIанийсвеннав цига, нахага цо аьннад:
– Фу деш латт шо, укх Даьла моастагIага ладувгIаш, саг ламаза кхайкавий?
ТIаккха ваха цхьа берашха зIамига сага, мимар тIа а ваьнна, азан даьд. Гулбеннараш цхьацца-шишша водаш ламазе а баха, цхьаь латтийсар йоах хьаким, чIоагIа раьза а воацаш.
ШоллагIча дийнахьа Iаьдала юкъера баьхкача наха лаьца дIа а вига, Буро тIа следователа тIавигав Терсмейл-Хьажа. Следователь лоткъам эцаш вагIаш, ламаза ха хиннай. Хьаяьккха шийна тIера аба кIала а тесса, азан а денна, ламаз де эттав Терсмейл-Хьажа. Из йисте валлалца таккхалча а ваьгIа, хаьттад следователа:
– Аз хьайга хIама аргдац аьнна шеко ярий хьа?
– Яцар, со сай Даьла декхар ханнахьа дIалуш ва, хьоцардар-м аз мичча хана дувцаргда, – жоп деннад Терсмейл-Хьажас.
– Иштта чIоагIа теш хьо Даьлах? – хаьттад следователа.
– Теш.
Цун Даьлах тешарах а цун деналах а чIоагIа цец а ваьнна, следователа аьннад:
– Со укхаза волча хана, аз укхаза болх беча хана, кхы Буро тIара саг кхайкаргвац хьога.
ТIаккха цIавайтав. Татар вале а моллагIа бусалба саг хиннав из следователь оалар боккхийча наха.
ТIехьагIо хьужаренаш дIа а къайла, Iилма ца хьехийташ соцадаь ха хиннай, хIаьта а цхьаццабола мутаIалимаш хинна нах шоай дешар юкъагIа ца дита гIерташ, гучагIа а къайлагIа дешаш, къахьегаш хиннаб.
Сурхо тIарча имамаца Овшанаькъан Абабукарца со вахавар Охлой Iусман волча цунга цхьаццадола сайна эша хIамаш хатта. Iусмана дийцар:
– Бусалба дин Iомаде гIертача наха геттара лира ха яр из. Дарс хьалха даккха тхона, аьнна, яьздаь каьхат а ийца, тхо цхьаццадола мутаIалимаш дахар Терсмейл-Хьажа волча. ДIаийца тхогара каьхат Iо а дийша, цо аьлар: «ХIаза замануссуку?ти – баге дIакъовла еза зама я ер, варриза бил-къу?ти – кха?чах кхоачам бе беза зама я ер, вал-жулу?су фил-байти – цIагIа саца веза зама я ер. ДIахо Терсмейл-Хьажас аьлар: «ХIаьта а, ма хулла кхайкарал а ца деш, тарлур де хьожаргда вай».
ТIеххьара Iусмана молла аьлар:
– Ше кхалхалца ший де йиш яр ца деш Iийнзар Терсмейл-Хьажа наха Iилма дIахьехара.
Макка а, Мадинате а, БагIдаде а Ахьмад-Шейх оалаш хиннад Терсмейл-Хьажах.
Терсмейл-Хьажах Ахьмад-Шейх аьнна цIи тиллар а хиннаб цхьа тамашне болх. Терсмейл-Хьажа Макка хьажол де вахача хана, из Iеш волча цIен тIа бийсанна геттара хоза цхьа тамашне лур этта хиннад. Из бIаргадайна нах, моллагIдола цIа мара мичад ер, аьнна, цох тамаш а яь, фу болх ба хьожаргда вай, аьнна, цу цIагIа дIачубахаб. Ераш дIачубаьлча, Къуръан дешаш вагIаш саг хиннав. Мичахьара ва а малув а хаьтта, цу наха баха кIоаргагIа Iилма ховча дийшача нахага дIадийцад шоашта дайнар. Из цхьа моллагIа вола саг хила йиш яц, аьнна, хьабаьхка Терсмейл-Хьажаца къамаьл а даь, хIанз денз хьа цIи Ахьмад-Шейх я, аьнна бахаб уж. Иштта тилла цIи хиннай из, Iарбий а туркий а мехка Терсмейл-Хьажах йоахаш хиннар.
Терсмейл-хьажа хьоаваьча, БатIал-Х ьажас ше вагIаш аьнна хиннад:
– Кидташ-шейх, – ше аьннар наха теркалдича, БатIал-Хьажас аьннад: – Шейхий дакъа долаш саг ва из.
Дикан тIа-вон тIа, сагIа даьккхача, каст-кастта виге нийслуш хиннав Терсмейл-Хьажа. Дина хьехамаш мо, дунен чу бахача хана накъадаргдолаш дунен хьехамаш а дора йоах цо.
Цхьан дийнахьа нах гулбеннача метте Терсмейл-Хьажийга хаьттар йоах цхьанне:
– Сага тIехь, эггара ийрчагIа дола хIама фуд, аьнна, дий Iилман чухь?
– Нахах эхь-бехк ца хетар да, аьнна белгаладаьккха да, – жоп деннад Терсмейл-Хьажас.
Цхьаькхане хаьттар йоах:
– Дукха таро а йолаш, наха, юрта, мехка накъа а ца воалаш саг ма хулий, цох яьздаь хIама дий Iилман чухь?
– Да, чехкагIа из дIа а ваьнна, из тIавагIа лаьтта чIегалг мукъаялар дуккха дезагIа да цунна, аьнна да.
– Наькъаш дIалувцаш, готтадеш, ший доазонцара юртан лаьтта бихьдеш, чулувцаш нах хьувзар миштад? – хаьттад цхьаькхане.
– Шоай каша готтадеш, бихьдеш боахка нах ба уж, Даьла эгIазал IотIа а елх цу метте, тарделча дIаваха везар цу юртара, – аьлар йоах Терсмей-Хьажас.
Цхьаькхане хаьттар йоах:
– Наьха хIама даар миштад?
– Дала йоах: «Хьа юкъагIдисача сай паразашта къинтIерваргва со сайна лой, бакъда наьха хьакъ хьога доаллача хана, уж нах хьона къинтIера ца баьлча, хьо Ялсмала вахийта йиш яц са», – жоп деннад Терсмейл-Хьажас.
Юххера аьлар йоах Терсмейл-Хьажас: «Нахаца тарлуш, юрта фу тов хьожаш ваха везар-кх шеввола бусалба саг».
Шин кIотара юкъе гIолла Iанга тIа водаш, хьун юкъера хьалъараваьлча, Сурхо тIа юха чу а хьажа, аьлар йоах Терсмейл-Хьажас: «ЦIаккха ийша кIала а гIоргйоацаш, селла аййенна лакх а лургйоацаш, цIаккха дика къонахий а эшаргбоацаш, юрт я-кх хьо»!
Цхьан дийнахьа ший фусам-наьнага Эйсега аьннад Терсмейл–Хьажас:
– Белгало яйнай сона. Дала теха ха йоалаш латтачоа тара я, со кхы дукха гой тамаш я, хIанз доагIача ерача ден сарахьа кийча хилалаш. Аз хьайга ду къамаьл кхы нахала а ма даккхалахь.
Ерача ден делкъел тIехьагIа дилла Терсмейл-Хьажийна зерат де нах ухаш хиннаб. Цо дийцача ерача дийнахьа а, цаI воагIаш а кхы дукхагIа боагIаш а, нах аха болабеннаб Терсмейл-Хьажарцига. Малхбуза ламаз даьчул тIехьагIа хаьттар йоах Терсмейл-Хьажас ше волча баьхкача нахага, хьанехк, хьанехк, манехк цIагIа вий, аьнна. Уж цо бийца нах Артан тIа баха цIагIа хиннабац. (Цу хана Артан тIа бахача наха итт ди а ши кIира а яхар мо ха йоаккхаш хиннай, бахар-бахкар гIаш а говрашца а хиларах).
– Сагота ма хилалаш, – аьннад цо гонахьа хьувзачарга, – уж кхо саг цIакхоачаргва шоана, со дIаволла сухал а ма белаш.
ДIахо Терсмейл-Хьажас аьннад:
– БатIал-Хьажий мурдашка со лахьтий чу Iочу а виллийталаш, дIахьежача, БатIал-хьажий зерат гургдолчча со дIа а воллалаш, Пайхамара умматах мел волча сага со къинтIераваьннав шоана, из нахага дIа а кхайкаделаш, иштта нахага сона къинтIерадовла а алалаш.
ДIатIа а йийха ший фусам-наьнага аьннад цо:
– Сагот ма делахь, Дала аьннадале, дукха ца говш вIашагIкхетаргда вай.
Цу ерача ден малх чубизачул тIехьагIа паьраска бус кхелхав Терсмейл-Хьажа. Паьраска ден Iуйренна доккха таьзет эттад цун коа. Артан тIа ваха Терсмейл-Хьажас вийца уж кхо саг цу коа хиннав, цIа а кхаьча. Терсмейл-Хьажас васкет даьчча тайпара, БатIал-Хьажий мурдаша каша а лахьта а даьккха Iочувиллав из. Терсмейл-Хьажа лахьтий чу Iочувилла?р ва Тоачанаькъан IисмаIалий Абубакар, Оарцханаькъан СаIадалий Iази.
Юртарча а, мехкарча а, деррига дунен тIарча а бусалба наьха юкъара ва, ала дезаш саг ма хиннавий Терсмейл-Хьажа. Кашмашкара нах чубаьхкача, цхьан воккхача сага хьа а этта, аьлар йоах:
– Ер дунен тIа Даьлах, Пайхамарах мел тешача бусалба наьха воша ва, укхаза хьа мел венача сага хIаране дика къонах вар а аргда вай укхох.
Дукха ца говш, кIир доалача паьраска бус кхелха а кхелха, паьраска ден Iуйренна дIаеллай цун сесаг Эйси а. Из лахьтий чу Iочуйиллараш а БатIал-Хьажий мурдаш ба.
Дала гешт долда, Дала Ялсамале лойла царна а бусалба мел волча сага а! Амийн.
Абас Матиев,
йоазонхо